انالله وانا الیه راجعون
              باخبرشدم  همکار عزیزمان جناب آقای علی اکبر دلاور فوت کردند. او زحمتکشی بود که پس از بازنشستگی پیش از موعد بامشکلاتی روبروشد وبعد حدود دوسال بیماری به رحمت ایزدی رفت.
              ضایعه درگذشت این عزیز را به خانواده ، بازماندگان و همکاران محترم تسلیت عرض نموده ازخداوند منان برای آن مرحوم مغفور رحمت وغفران وبرای بازماندگان شریف صبر واجر مسئلت دارم .

                                    سفرنامه گریوان (9)
سرچشمه گریوان

         این نوشته بیش از آنکه فکر می کردم به درازاکشید .خیلی سعی کرده ام راوی بعضی شواهدباشم ولی تعلق خاطرم به مسائل محلی بی تاثیر در نگارش نبوده است .انتخاب نام وبلاگ (ودرآینده وب سایت)دلیل دیگر نوشته حاضر است. باشد تا از قبل این سیاه مشقها توانمندیها ونیازهای گریوان بیش از پیش نمایان شود .
        القصه ،بعد از ظهر عاشورا برنامه های عزاداری خاتمه یافته است . این رسم همیشه فکرم را مشغول می کرده که چرا هنوز که اتفاقی برای کاروان کربلا نیافتاده ،سر وسینه زدنها راشروع می شود ولی به محض شهادت امام حسین (ع) ویارانش قضیه فیصله یافته ومردم بی هیچ اندیشه ای بدنبال کارهای روزمره شان می روند.(غیر از دلایل بینشی ،آمدن خودم ودیگر به گریوان در روزهای آخر دهه وترک شتابزده روستا در عصر عاشورا همیشه برایم آزاردهنده ودلگیر بوده است.) درصورتی که اصل قضیه از روز هفتم محرم شروع ودر روزهای نهم ودهم ماجرای کربلاورشادتهای حاضرین صحنه ها  به اوج خود می رسد . در واقع تا این روزمانظاره گر تقابل زشتی وزیبایی هستیم .در حال درس وآموزشیم .بعد این واقعه بایدبرای مظلومان کربلاعزاداری کنیم .
        در هرحال ایرانیان بعد اسلام آیین های آنرا مطابق سلیقه خود برگزار کرده وشخصیت های مذهبی را همچون اسطوره های خویش ستوده اند.
      بعد این مراسم اهالی ساکن در محل به منازل خود ومهاجرین به شهرهای خودرفتند. برای رهایی از دلتنگی این عصر غمناک دل به صحرا سپردیم .
         رشته کوه جنوب گریوان وقله مرتفع سالوک(حدود3000متر) پوشیده از برفند. سالوک نشان گریوان ومنطقه وسیعی از جلگه شوقان در شهرستان جاجرم تادشت اسفراین است .این رشته کوهها در دامنه های شمالی، آب منطقه حصارورختیان ، نیستانه و گریوان تادرتوم راتغذیه وتامین  می کند . در دامنه های جنوبی خود تغذیه کننده دشتهای سنخواست واسفراین است. اگرچه سالوک قله ای است مشرف به گریوان ودرنزدیکی رختیان ،ولی ازنظرمردم ،خصوصا دامداران  این مناطق ،سالوک منطقه وسیعی برای ییلاق وچرای دامهاست.اگرانشاءالله ، همچون خردادماه گذشته صعودی مجددمیسر شود از سالوک ودره های زیبا وآبهای گوارایش خواهم نوشت.
        روزبه زوال است و ما روبه سرچشمه . بیشتر ازآنکه فکر می کردیم راه گلی است . کوه باد درخلاف جهت ما باشدت زیاد به سمت گریوان می وزد. دوجفت برادر که یکی پدر ویکی عموست بانیرویی نامتوازن پای از گل وبرف بر می کنیم تا پیش از ظلمات، جرعه ای ازآب سرچشمه بیاشامیم .باد  پستی را با برف پرکده  وراه ازچاه تمیزدادن مشکل . برای عبور به آقامسیح کمک می کنیم .اورا باتهیه  چوبدستی متقاعد می کنم تا راه را ادامه دهد وداستانهای قبلی در مورد هجوم گرگها ازسمت کوه به روستاراچندان جدی نگیرد وهمیشگی تصور نکند... . هرجاکه امکان عکسی است سالوک نمای زیبا وآدرس می شود . سالوک رازیبامیبینم درهمه فصلها.
      باد درختان  سپیدار راباشلاق خویش به شمال هی می کند. در روشنای باقی روز شلاق بادموسیقی است  با ضرباهنگ تند ،محرک وپیش برنده . وآنگاه که چادر سیاه شب برفراز دیمه زارهای دامنه  سایه سار سر می شود پیچش باد دردره باغهای سیل دره چرم سر راتنگ کاسه زیرکلاه می کند.راهی است که انتخاب کرده ایم . مهتاب راه ،کم از چراغهای نفتی ده نیست .می شود رفت .راه وبی راه به سرچشمه می رسیم .فصل بی رونقی چشمه هاست . روزنه ها در انتظار برفابها وبارشهای بهاری می مانند.فقط من ازتنگنای خروجی چشمه لبی ترکردم . باآقاسید ازفراز بام ساختمان مشرف برپرورش ماهی صحبتی در تاریکی کردیم . ازایشان حال خودو وضع کارگاهش پرسیدم . ناراحت از اوضاع وبی توجهی های مسولین بجنوردبه تولید است . می گوید اینجاتبعیدگاهی برای من شده، نه کسی را می یابم که از من بخرد ونه انگیزه ای برای ماندن دارم ...ازعلت خشک شدن ارسها می پرسم می گوید این هم ازشانس بد من است ...( موضوع خشک شدن ارس ها وپرورش ماهی ایشان را در چند ماه پیش در پستی ذکر کرده ام.)....

   سفرنامه گریوان(8)

      عاشورا 

         در خیل سیاه پوشان از  میان  باریک راههای رطوبت از دست داده چند بار بین مردگان وزندگان طی طریق می کنیم. از قبل اذان صبح مادران در تهیه خمیر، بعضی به نانوایی وبرخی در تاریک منازل خود مشغولند.دیشب تاریکی وفقدان برق به درازا کشید .جز یک نانوایی که با موتور برق اختصاصی کار می کند بقیه بی کار ماندند. مردم به رسم دیرینه چوزمه (نان روغنی) وفتیر تهیه می کنند. نبود برق کار رامشکلتر کرد.اهالی گریوان را عقیده بر این است که در روز عاشورا باید در منازل چوزمه درست کرد تا بوی روغن بلند شده وارواح مطلع وخشنود از خیرات بازماندگان شوند. تعدادی از چوزمه هارا به منازل ملاها وقرآن خوانهای روستا می برند، تعدادی را به گداهایی که در مسیر منتهی به گورستان عمومی ایستاده اندمی دهند وتعدای هم بالتبع توسط خانواده ومهمانان خورده می شود .صف طویل متکدیان رفته رفته کاهش یافته وبه جرات می توان گفت امسال کسی را در این مسیر ندیدم.سالها پیش شاید به واسطه این گونه توجه به مرده واز دست رفتگان بودکه متکدیان از بجنورد وروستاهای دیگر، روزهای تاسوعا وعاشورا به گریوان واردمی شدند . ایشان علاوه برمبالغ نقدی، فتیر وچوزمه از مردم گرفته ودر پایان روز بخشی از آن را به اهالی می فروخته و بقیه را با خود به محل سکونتشان می بردند.چگونگی مراسم عزا وپذیراییهای آن موضوع مهمی است که شاید در پستی دیگر به آن بپردازم.یکی دیگر از مراسم که شاید منحصر به شمال خراسان باشد ، حسن حسین گفتنهای ماه محرم است  . این رسم گرچه در درون مسجد هم ودر طول دهه اول محرم انجام می شود ولی بیشتر در محوطه باز ودر روزهای تاسوعا وعاشوراصورت می گیرد . عزاداران یاهمان سینه زنان بصورت دایره وار ایستاده یک دست را به کمر فرد کناری گرفته ودست دیگر( عموما دست راست )را برسینه می زنند. با همان نظم دایره وار حول محور علم سیاه وسط چرخیده، کمروسر راخم کرده ،عده ای می گویند حسن و عده ای دیگر بانگ برمی آورند حسین. طرز گرفتن کمر ، خم وراست شدنها وصدای حسن وحسین ، منظره ای حماسی و هزن انگیز را توام می کند . صبح روز عاشورا صدای حسن حسین از مسجدبالا همه را به سوی محوطه مسجد که کوچه بخش خیلی قدیمی روستاهم هست فرا می خواند . بعد ساعاتی مردم با صف سینه زنی به مسجد پایین وبه همراه آنان به استقبال هیات سینه زنان مهدیه گریوانیهای مقیم بجنورد می روند که در ورودی روستا از مینی بوسهای از شهر آمده پیاده شده اند.سالها پیش همین مراسم برای عزادارانی که از روستاهای برج وعلی گل به گریوان می آمدند برگزار می شدولی چند سالی است که علی گل صاحب مزار جداگانه ای شده  وبرج وکلاته ها به گریوان وصل شده اند. گروه عزاداران ،نمازظهر   روز  عاشورا رادر مسجد پایین اقامه وپس از صرف نهار (برخلاف شبهای قبل غذاغیراز هلیم است)در سه دسته به هم پیوسته راه را به مزار ختم می کنند. تعداد زیاد جمعیت، صف طولانی از سینه زنان را متشکل می کند. (چند سالی است که زنجیر زنی منسوخ شده )کمی جادر مزار روستاصف سینه زنان را فشرده ودایره می کند.بلندی مزار وکوه باد شدید تر از سالهای قبل فضا را بی اندازه گردوخاکی کرده است . چند نوحه ویا حسین گفتنهای مداحان و مختصر روضه یکی از دوسه روحانی حاضر در مراسم، پایان بخش یک دهه عزاداری مردم گریوان است .

        سفرنامه گریوان(7)
شرایط انقلاب
         در یادداشت از دست رفته بحث را جور دیگری شروع کرده بودم . بعد خواندن مقاله ودیدن گوشه ای از جشن 2500ساله به  دوره راهنمایی ومهاجرت از روستا رسیدیم . جدا شدن از خانواده زندگی مجردی در سن یازده دوازده سالگی دشواری ودلتنگی هایی داشت . توهمین دوره ودر سن وسال دوره گذر از کودکی به نوجوانی وجوانی در شرایط سالهای قبل انقلاب ، شاهد تغییر حالات بچه های روستایی در شهر وانحرافات اخلاقی ایشان بودم . خیلی از این بچه ها در خانواده های مذهبی رشد یافته بودند و لی مسائل آن روز باعث شدتااکثرا ترک تحصیل کرده وبه مشاغل دیگر روی آورند.
         بیشتر زنگهای تفریح به عادت از پشت نرده های مدرسه فرخی خیابان بش قارداش را نگاه می کردم ، شاید آشنایی واقوامی را سلام کنم .در یکی از این روزها نوشته ای نظرم راجلب کرد .در قسمت وصل به نرده ها برروی  ورق های فلزی نارنجی  تابلوی جاده در حال احداث اسفراین جملاتی حک شده بود . این نوشته ها هرچند کم رنگ ولی خوانا بودند : این رژیم سفاک در شرایطی که مردم گرسنه اند میلیونها تومان پول کشور را خرج جشنهای 2500 ساله می کند . جوانان شما را زندان وشکنجه می کند.مرگ بر . .. اول جمله ها برایم نا مفهوم بود . بعداز تکرار خیلی ترسیدم وبرای کسی هم  بیان نکردم .البته در گذشته جمله های مخالف ولی بی آذار از پدرم در مورد رژیم وشاه شنیده بودم ولی این مورد تیشه به ریشه بود وتنگری بر ذهن نحیف ولاغر من .پدرم بارها از امنیتی که رضا خان آورده وسالهای بی نظمی را خاتمه داده سخن گفته بود . او بیشتر اتفاقات و هجوم ترکمن ها ، غبله خوانین وحکمرانان محلی بر مردم رادیده ویا شنیده بود. از اینکه رضا شاه کشف حجاب کرده ولباس محلی وبومی مردم را به اجبار عوض کرده ناراضی بودند.یکبار نمی دانم کتاب تاریخ چه سالی را می خواندم صدایم را شنید که نوشته : رضا شاه با مشتی از خاک وطن برای جلوگیری از خونریزی به جزیره موریس رفت . ایشان بی تامل گفت غلط کرده اوحتی فرصت خم شدن نداشت ، جنگ جهانی که شد انگلیسی ها اورا از ایران اخراج کردند واو هیچ مقاومتی نکرد. ویا یکبار محمد رضاشاه در مشهد در باب وضعیت آستانقدس وحرم امام رضا صبحت می کرد که ما هم با ایشان در مشهد بودیم . شاه از وضعیت داراییهای امام رضا (ع) می گفت : ...آستانقدس در زمان پدرم مقروض بود ولی ما با کارهایی که کرده ایم به درآمد وداراییهای زیادی رسیده است . در این حین پدرم گفت غلط کردی امام رضا از خیلی سالها بیان می شده که روزی یک خشت طلا درآمد دارد. آبی که از دور حرم عبور وبه مزارع وقفی می رفت می توانست بچه ای را باخود ببرد، بقیه دارایی ونذوراتش پیش کش ....
           آری با این نوع حرفها واشکالات در باب حکومت از ایشان و روحانی هایی که به ده می آمدند شنیده بودم ولی آخری مرا به هم ریخت وشاید مقدمه کتابخوانی ورفتار های بعدی شد . سال بعد جایی دیگر منزل اجاره کردم و همسایه کسی شدم که بعد ها بابایش رئیس پاسگاه گریوان شد .اودبیرستانی بود ومن دوم راهنمایی . بعد آشنایی کتابی از صمد بهرنگی دادوگفت که کسی نبیند چون ممنوعه است .بعدها کتبهای دکتر شریعتی و... عید فطر هم به مسجدرفتیم تا نماز عید بجای آوریم .
        واقع قضیه این است که  وضع به گونه ای پیش می رفت که تغییر بنیادی ویا انقلاب رااجتناب ناپذیر می کرد.براساس نظریه های جامعه شناسی تحولات جامعه در شرایطی رخ داده و کامل می شوندکه مولفه های لازم را داشته باشند. شاید بعد انقلاب حرف وحدیثهای زیادی درمورد زمان وقوع انقلاب  ، اوضاع اقتصادی ، تحقق آرمانها  ، و... شده باشد ،اما همه این رویدادها به یکباره پدید نیامده اند.یکی می گوید چی می خواستیم چه شد .یکی گفته بود مردم ایران باران می خواستند ، سیل آمد....
        هر نسلی به فراخور اوضاع آن روز تصمیمی می گیرد واقدامی می کند . شرایط آغاز انقلاب به گونه ای بود که اکثریت مردم از آن حمایت کرده وکاری سترگ کردند. در اصل این مشیت الهی است که اگر قاطبه مردم چیزی را از ته دل بخواهند وبه دنبالش باشنددر همیشه تاریخ آن خواهد شد.شاید رهبران و گروههای سیاسی از این اصل استفاده کرده وتمام تلاششان این است که اکثریتی را همراه ایده ونظر خود کنند....

   سفرنامه گریوان(6)
دهه فجر    

          راسته که میگن سن که بالا میره انسان گذشته هارو خوب یاد می آره ولی یادش نمیاد دیشب شام چی خورده .در ودیوار گریوان خاطره است ، ولی من قصد خاطه نویس نداشتم فقط می خواستم قدر از حال وهوای دوروز حضوررو بگم .ولی نمی شه .بدهم نیست ازگذشه وگذشتگان یادی بشه .البته اگه نگیم هرسال دریق از پارسال .تو محیطای کوچک دنیاوخواسته هاکوچکن ومیشه گفت آدم توحال زندگی می کنه نه غرق آرزوهای طول ودراز .شاید کاریدی این خاصیت رو داره که بخوری تا بتونی کار کنی وخسته بشی وراحت استراحت بکنی. درسته که بهمن ماهه ولی به خاطر محرم همه جا سیاه پوشه . خوب شده تو این چند سال پارچه های سیاه با نقش ونوشته های رنگارنگ تزئیین میشن وگرنه تحمل این همه سیاهی ،اونم در بعضی جاها در طول دو ماه غیر قابل تحمل می شد . جایی حدیثی رو شنیدم که می گفت جایی که لباس سیاه وسیاهی آنجا باشه فرشته ها به اونجا نمیان .نمی دونم روحانیا که اصلا سیاه نمی پوشن ویامدت کمی سیاه پوشن چرا بعضی ها این همه به این پوشش اهمیت میدن.
          یادم افتاد دی وبهمن 57 تو گریوان .جالبه بدونین در اون وقتا تواین روستا موافق ومخالف رژیم با هم بحث می کردن . بعضی پیر مردا جونارویاد 28 مردادمینداختند که مردم صبح مرگ بر شاه وعصر جاوید شاه می گفتند.
       پاسگاه روستا به بزرگترا سپرده بود که مواظب جونا باشین . یکی دو اخطار هم برا من رسید . ولی رئیس پاسگاه نمی دانست (شاید)که پسرش راهنمای ماست . او کتابهای ممنوعه روبا کارتن میاورد و اظهار می کرد که کارتن آورده تامن براش گردو بخرم. منم کتابارو به دیگران می دادم تاتوزیع کنن . دبیرستان تعطیل بود ومن باید بعد کار در بیابان ومزرع بهانه ای برای حضور در بجنورد می یافتم تا اگر راهپیمایی بود شرکت کنم .اولین راهپیمایی واعتراضو تو مهرماه 57 از دبیرستان دهقان(بعدهاشهیدحسن آبادی) شروع کردیم .این وضع تا روز 21 بهمن ادامه داشت . در این روز مردم به شهربانی حمله وبعد چند ساعت در گیری آقای نجفی رئیس شهربانی وساواک بجنورد را دستگیر واز پنجره به خیابان پرت وبه روی وانت بار در شهر گرداندند. سرود موردعلاقه آن روزها الله الله آقای رضا رویگری بود.

                                     سفرنامه گریوان (5)

یاداولین معلمها

           به قاپاق که رسیدیم علی گل وگریوان وحتی نیستانه وبخشی از رختیان نمایان شد . دورنمای منطقه که به وضوح ظاهر شد در یک آن متوجه شدم صحبت ها وسوالات آقا مسیح را نشنیده ام . کودکی بودم شناسنامه به دست در دفتر تنها مدرسه ده برای ثبت نام . یکه معلم روستا از حرفهای من چیزی آیدش نشد،من هم از گفته های او درک درستی نداشتم . دیدن شناسنامه ها اورافهماندکه قصدثبت نام دارم .ولی چرا این همه ؟ نمی دانستم کدام مال من است .بچه های دیگر کمک کردند تا او بداند قصدچیست وکدام سجل مال من است .به لفظ آن روز این آخرین معلم رسمی بود وبعد یک سال معلمینی که از طریق سپاهی دانش جذب شده بودندآمدند . معلمین خوبی بود هرسه اهل شمال کشور .معرف ترین ایشان آقای نجما بود که در روستا دوره قرآن برپا کرد وسالها بعد هم به روستا رفت وآمد می کرد. دبستان سه یا چهار سالی است ساخته شده ولی هنوز نامش نوبنیاد است .حیاط مدرسه خاکی ودیوار نداردوکلاسها 3یا 4 تاست ....به پنجم که رسیدم مدرسه ای دیگر بنا شده بود . جشنهای 2500 ساله شروع شد .من مقاله ای  در این مراسم خواندم . نمایشنامه ای در باب القای رژیم ارباب ورعیت وانقلاب سفید به همت و کارگردانی معلمین سپاهی دانش با بازی مردم روستا اجرا شد.  ... سال پنجم امتحان نهایی داشت وباید به بجنورد برویم....درحال محاسبه ومقایسه پولهای خود( با دیگران واطمینان ازاینکه وقتی مبالغ من دوبرابر دیگری است  پس نگرانی از هزینه های رفت وبرگشت نخواهم داشت ) بودم که متوجه حرفهای آقاپسر م که هم سن وسال  آن روزهایم است شدم ودیدم راه به ورودی گریوان رسانده ایم .از ایشان عذز خواستم ودر جوابش گفتم تابه خانه برسیم اذان مغرب وعشا است واو زمانی برای پیداکردن الاغ وسواری گرفتن نخواهد یافت.کوچه ها گل ودر بعضی قسمتهابرف و یخ در حال آب شدن . یخ وشیب کوچه مانع عبور سیلور به جای همیشگی شد ودر منزل یکی از اقوام پارک کردیم . فرصتی به اندازه احوال پرسی و وضو بیشتر نبود . مسجد گریوان شب عاشورا مملو جمعیت . صفهای نماز خیلی فشرده . بعد نماز روحانی جوان خطابه ای خواند ودر ذکر وقایع  کربلا می رفت دامنه بحث را به اختلافات مذاهب بکشاند ولی زود جمع کرد و مقتلی خواند واشکی ستاندو پایین آمد . سفره های پارچه ای  بافت محل انداختند وهلیم نوش جان وفطیر نذری خوردیم  و سینه زدیم.
        به هنگام سینه زنی بزرگترها در راس مجلس وپای منبر می نشینند ونظاره گرند . بزرگترهای امروز کوچک هایی بودند که به روزگار کودکی ما سینه می زدند ویا در ردیفای دوم وسوم مستقر بودند . آن روز مسجد را بزرگ وبزرگانش را با ابهت می یافتم .حال مسجد تنگ است واز بزرگانش اثری نیست .شاید به سبب این باشد که مادنیایمان بزرگترشده ولی ذهنیتهای کودکی را باخود حمل می کنیم .
         گریوان از قبل انقلاب صاحب دو مسجد است . مسجد پایین در سالهای اخیر نوسازی شده . مسجد بالا از سمت شرقی قطعه زمینی را تهیه وبا ساختن آن قصد دارند به ساختمان قدیمی که سقف ان شیروانی است وصل نمایند. با اتمام ساختمان آن حدود دو سوم به فضای فعلی افزوده خواهد شد . در حین سینه زنی جوانان روستا را نظاره می کردم که چه عجب اینهمه جوان در روستا ؟ کاشف به عمل آمد که اکثر ایشان ساکن شهرها هستند ومثل ما این ایام را گریوان آمده اند .
         مجلس به پایان نرسیده مسجد را به قصد منزل اقوام ترک کردیم . هنوز جایی برای نشستن نیافته ،برق قطع شد با رفتن برق آخوند مسجد ودوست دوران کودکی هم به ما ملحق شدند . از قرار معلوم قطع برق برای مردم عادی شده وهر آن منتظرند که خاموشی به سراغشان بیاید.فرصتی شد تا با روحانی محترم گپ وگفتاری داشته باشیم . در این محفل اوفردی همچون افراد دیگر است .مثل ایشان فکر می کند مثل آنان از اوضاع اطلاع دارد ومانند بقیه نگران است .پاسی از شب بی فروغ روستارا بااقوام آشنایان بسر کردیم . درکوچه های گلی و پرچاله و بی نور جز با چشم عادت وآشنایی نمی توان راه رفت ....تابعد

راه اسدلی ودرتوم   

             تغییری در هوا دیده می شود . کوه بادوباد قشقه از بادهای معروف بجنورد است . کوه باداز سمت جنوب می وزد و گرم است . وزش این باد به آب شدن برف کمک کرده واحتمال بارندگی را افزایش می دهد . باد دیگر سرد وسوزناک بوده واز جهاتی غیر از جنوب می وزد . 
         جمع مردانه وعدم شتاب موجب شده تا پسران دعوت اقوام راقبول کرده وشب وظهر تاسوعا رادعوت باشیم .
          مابی توجه به تغییرات دما مقصدمان گریوان است . همانگونه که قبلا گفته بودم راه عبور گریوان به مسیر اسدلی ودر توم منحصر شده ونه تنها وسایط نقلیه سواری  ُ بلکه مینی بوسهای روستا هم را ه قره باشلو را ترک کرده واز این منطقه رفت وآمد می کنند.  ما در چند نوبت قبلی هم با سیلورمان از این مسیر به گریوان رفته ایم نه از راههای دیگر چون تاب وتحمل این راه هم برایش دشوار است .عصر بعد ازاینکه  خلوطی بش قارداش را نظاره بودیم وبه سرنوشتش فکر می کردیم  راه از دوراهی بش قارداش به روستای زیبای مهنان رساندیم .آب گوارای میان این روستا با باغات گردم وسر درختیهایش  فضای خوبی را برای مردم بجنورد واحیانا مسافرین اسفراین وسبزوار بوجود آورده است .بعد مهنان ارتفاعات منتهی به اسدلی شروع می شود .   در اکثر سالها برف تجمع شده در حاشیه جاده ودر ه های آن در تابستانها هم قابل رویت است .چند سالی است که دختر وپسرهای بجنوردی زمستانها برای اسکی وبرف بازی به این ارتفاعات هجوم می آورند.
      قبل از پاسگاه و راهدارخانه اسدلی مسیر گریوان  با شیبی تند وراهی باریک به روستای اماموردی سرازیر می شود .روستای اماموردی ابتدای دره ای باپهنای کم وباغات حاشیه آن راه را به درتوم ختم می کند. فامیل اکثریت مردم اماموردی یزدانی است .
           درتوم را مردم منطقه با بقعه ای بنام بی بی صنم میشناسند.قبل از انقلاب  چوپانها وجوانهای  درتوم اولین افرادی بودند که موهای خیلی بلند همچون جوانهای امروزی داشتند .   
           سومین راه ویابه عبارتی تنها راه گشوده به گریوان تا درتوم آسفالت شده واز آنجا به بعد در دست ساختمان است .جاده چون از میان روستا می گذرد باید که با ملاحظه وآهسته رفت تا گردی به جمال مردم خوب ننشیند وخطری برای دامهایشان نداشته باشد.راه هرچند از کنار باغها عبور می کند ولی در بعضی جاها جوی آب باید از مسیر پل های جاده روان شود تااز  پرت آب وخرابی راه جلوگیری شود.
            انتهای باغات درتوم جایی است که اراضی زراعی  گریوان ُ علی گل و قاپاق شروع می شود . همه این اراضی وباغات از آب سرچشمه گریوان مشروب می شوند . قاپاق روستای کوچک منطقه است که راه درتوم از کنار آن گذشته به علی گل وارد واز آنجا به گریوان می رسد

                                         سفرنامه گریوان(3)

الگوی خشکسالی

          اگر در شهرهای کوچک به مسائل امروزشهرهای بزرگ توجه شود برنامه ریزی بهتری برای آینده این شهرها خواهد شد .پر واضح است که برای این نوع برنامه یا آینده نگری تصمیم گیرانی لازم است که سالها در کلان شهرها کار کرده وبا مشکلات شهر وشهر نشینی آشنا باشند .متاسفانه در انتصاب مدیران معمولا شهرهای کوچک سکوی پرتاب شده وبعد از اندک فعالیتی افراد به شهرهای بزرگ نقل ومکان می کنند . در واقع هدف از بیان این موضوع ذکر اهمیت توجه به شهرو شهرستانهای کوچک قبل از مواجه با فجایعی است که شهرهای بزرگ امروزه با آنها درگیر ند می باشد.
       شهر بجنورد از نظر جغرافیایی در وضعیتی است که اگر به نیازهای فعلی و مسائل زیست محیطی آن توجه بموقع نشود ، در آینده با مشکلاتی روبرو خواهد شد که به آسانی قابل حل نخواهند بود . کوههای اطراف بجنورد در عین اینکه به زیبایی منطقه،  لطافت هوا و تامین آب شهر کمک می کنند می توانند در صورت افزایش وسایط نقلیه و آلاینده های حاصل از آن خطراتی را برای سلامتی مردم داشته باشند.
        اکثر مسیر سیلابهای شهر مسدود ودر محل عبور آنها شهرکهای مسکونی بناشده است . گرچه غالب برنامه ها والگوی شهرسازی ومعماری ما بر اساس خشکسالی بنا شده ولی سوابق حاکی است که دست بردن بشر در طبیعت زیانهای غیرقابل جبرانی را به بار می آورد . مسیری که سالهاروان آبها از آن عبور کرده ،بالاخره دوباره روزی جاری خواهد شد .
      یک الگوی ناصحیح در احداث گورستان در شهر وروستاها انتخاب بلندترین نقطه است . این رویه هم در قبرستان قبلی معصوم زاده وهم در گورستان عمومی جدید در کوه پایه باباموسی ملاحظه می شود . تند بادها وکوه باد عموما در فصلهای خشک می وزد . این امر سسب می شود تا گرد وخاک بالادستهایی مانند مزار های فعلی به شهرسرازیر شده وسلامت بهداشت تن وروان رابه مخاطره اندازد.
        ورودی های شهر وخیابانها ظرفیت عبور وسایط نقلیه مسافران عبوری واهالی را نمی دهند .بعلت باریکی معابربعضا خودروی وارده از فرعی با وسیله متوقف مانع عبور وسیله پشت سری وروبرویی می شود . در تعدادی از چهارراهها بیش از سه چراغ قرمز باید به انتظار عبور ماند.
        بودن تنهادو  روز در بجنورد کافی بود تا کلی خاطرات گذشته را یاد آور ومشکلات رابه نظر جلوه گر نماید . علی رغم کار و تلاشهایی که شده و می شود ، چون مشکلات عمق پیدا کرده اند ، آبادانیها کمتر دیده می شوند .شاید این موضوع از این قوه وخاصیت پیروی می کند که ذهن آدمی همیشه بر نداشته ها متمرکز می شود ویااینکه در بیان وقایع واخبار کمتر ویا اصلا گفته نمی شود که فلان قطار یا هواپیما و... سالم به مقصد رسید،بلکه در صورت اتفاق آن را به جد ویا طنز منعکس می کنند.

                                                            سفرنامه گریوان (2)

     پاریس کوچولو

          بااینکه اطراف شهر خشکه ولی مردم راضیند و می گن امسال برف وباران بهتر از سال قبل بوده . البته آمار مقایسه ای سالهای قبل را ندیدم . خیابانهای بجنورد به جهت اراضی کشاورزی وجاده های خاکی و کندنهای پی در پی معابر بیشتر مواقع گرد وخاکی ویا گل آلود است .
      دسته های عذاداری روزتاسوعا خیابانهای اصلی شهر را در تسخیر دارند . خیابانهای بجنورد با سبک وسیاق سی سال قبل نه تنها جوابگوی وسایط نقلیه به وفور از نوع ایرانی ومونتاژ وخارجی با روشهای نقد واقساط و لیزیگ و...آن نیست ، بلکه دسته های سینه زنی هم از این وضع در رنجند .ورودیهای شهر با اقداماتی که در حال انجام است شکل خواهد گرفت . مسیر دوبانده بجنورد –مشهد می تواند مسیر نسبتا خطر ناک بابا امان تا ورودی شهر را سامان دهد . نیروگاه تا پلیس را جلوه زیبایی یافته است . انتهای خیابان بش قارداش یا شهید چمران در حال باز سازی ولی ضرورت دوبانده شدن این مسیر از چهار راه خوشی تا تفرجگاه بش قارداش بشدت احساس می شود .
    پاریس کوچولو امروز مرکز استان خراسان شمالی شده  است . مردم ومسافرانی که در مسیر شمال به شرق کشور از محلهای تفریحی گیلان، مازندران و گلستان به زیارت حرم امام رضا (ع) می روند  ، قطعا از بجنورد عبور کرده ودر آن توقفی خواهند داشت . این موقعیت مزیتی است برای بجنورد وشهرهای دیگر خراسان شمالی . فاجعه زیست محیطی بش قارداش هشداری است به همه که اگر توان واستعداد خلق موقعیت وامکانات جدید را نداریم ،لا اقل  از نعمات خدادادی ومیراث گذشتگان خود پاسداری کنیم.
    سال گذشته به هوای آب استخر ایوب پیامبر از مسیر عشق آباد وراز به این منطقه وارد شدم . غیر از مشکلات جاده وراههای آن به جرات می توان گفت ایوب نسبت به سی چهل سال پیش نه تنها آباد نیست بلکه خراب ومتروکه شده است . زیبایی محل حتی به اندازه سالهای کودکی ما که با کاروان اسب وقاطر بدان وارد شده بودیم نبود . این نقطه از ایران به جهت استخرآب گرم ، سوابق ونظریات تاریخی ، اقلیم متنوع و   نزدیکی به مرز ترکمنستان در فاصله یکصد کیلومتری شمال شرق  بجنورد ، محل خوبی برای جذب توریست می باشد .....

سفرنامه گریوان ( 1)

      یک هفته از گریوان مجازی بدور ماندم وچند روزی را به قصد گریوان ترک این دیار کردم . روزهایی که پدری بالا سر داشتیم جز برای دیده بوسی او بهانه کافی برای ورود به گریوان نبود . بعد او گاه وبی گاه هوای کوهستان ونسیم سالوک و  آب سرچشمه مارا می طلبید ،  ولی تاسوعا وعاشورا بی هیچ بهانه فرصتی است برای زیارت تربت پدر و دیار دیر آشنایمان . آخرین بار که امکان حضور داشتم بهانه خدا حافظی اویس آقا از اقوام برای رفتن به سربازی در ماه مبارک بود . زان پس آمد وشدی به بجنورد وگریوان نداشتم .
     این سفر همچون سفر تابستانی کاملا مردانه بود . دو برادر ویک پدر . دور از خانه همه چیز وحتی جایگاهها عضو می شود . کمتر متوجه شان و مرتبه افراد می شویم . قدری از راه روز وبعد آن شب نمایان شد . زمان وسرعت هرچند به تاخیر نیست ولی اهمیتی هم ندارد . نه کسی در انتظارمان است ونه عجله ای برای حضور داریم . راه رفت ما ومقابل با ترافیکی نسبتا زیاد در تب وتاب است . دو روز تعطیلی وسط هفته واحتمالا قاعده بین تعطیلین ، تعطیل ، (این بار با اخذ مرخصی) مسافرت را به پنج روز می رساند و فرصت مناسبی است برای زیارت اهل قبور و ...
    روز را زوال آمد و ما به قوچان در توفقی  کوتاه خانواده خویشی را براه دیدیم که همچون ما رهسپار گریوان بودند .  در زیر مهتاب ونور چراغ بجنورد را یافتم در هیاهوی هیئات . ظرفهای هلیم به دست رهروان پیاده حلیم ما ستاند و راهی هیات مهدیه گریوانیها کرد . همه چیز مهیا بود . وعظ و مرثیه خاتمه یافته جمعیت در ردیفهای منظم ودو طرفه آماده سفره شام شده اند . در ردیفهای نزدیک در خروجی جای گرفتیم. بعد چندقیقه معطلی واحوالپرسی با آشنایان جامهای مسی هلیم جلویمان نهاده شد . در کمتر از ربع ساعت صفهای منظم بهم خورد وخورندگان صحنه را ترک کردند . به اجبار برای جایگزینی بیرون ماندگان ماهم محل را ترک کردیم .
      هوا در کمتر از یک ساعت دگرگون شد و به سردی گرایید. هیاتها بعد پذیرایی در دستجات ترتیب داده شده با علم وزنجیر وسینه در خیابانها به عزاداری می پرداختند . گویا رسم دیرینه رفتن به معصوم زاده ورافتاده . شاید از زمانی که گورستان از معصوم زاده به دامنه کوههای باباموسی ( بهشت ...) منتقل شده  این رسم به گشت در خیابانها بدل شده  است . ما سواره به معصوم زاده فاتحه ای را نثار اهل قبور کردیم وبعد گشتی در خیابانها وتماشای عزاداری باقی وقت را به صله رحم پرداختیم  ....  

     رمز ماندگاری کربلا

           در طول تاریخ بشریت اتفاقات زیادی افتاده که خیلی از آنها کاملا به فراموشی سپرده شده و یا به تاریخ پیوسته اند. جز در کتب تاریخی یا موزه ها از آنها اثری نمی توان یافت . نویسنده یا شعرای زیادی به خلق آثار پرداخته اند ولی تعداد کمی از این اثرها به درازای عمر نویسنده مورد توجه عموم بوده است . در این بین بعضی  آثار و حوادث  جهانگیر و ابدی شده اند .
          واقعه کربلا حتی  بدور از شخصیت امام حسین (ع) از وقایعی ماندگار بوده  و هر نسل وهر قومی به فراخور استعداد وذوق خود اثری در ارتباط با آن خلق کرده اند . شاید رمز گشایی کامل از ماندگاری نتوان کرد ولی توجه عموم به آثار و وقایع مهم  به جهت محتوی و  ناگهنگی آن است . این نوع تولیدات فارغ از زمان ومکان نامیرایی خود را خود به اثبات رسانده اند.
          دومین روز محرم زمان رسیدن امام حسین و همراهانش به سرزمین کربلا( نینوا -   ) سرآغاز واقعه ای شده که  هنوز هم  آزادگان ، شاعران ، عرفا و... به آن تاسی جسته و آرمانهای خود را در آن می یابند.

Powered By
  BLOGFA.COM